Azbest przez lata był powszechnie stosowany w budownictwie – przede wszystkim w postaci płyt falistych (tzw. eternitu) wykorzystywanych do pokryć dachowych i elewacji. Dziś wiadomo, że włókna azbestowe są silnie rakotwórcze.
Wdychanie mikroskopijnych włókien może prowadzić do:
- azbestozy (pylicy azbestowej),
- raka płuc,
- międzybłoniaka opłucnej.
Co szczególnie niebezpieczne, choroby rozwijają się bardzo długo – pierwsze objawy mogą wystąpić po 10–20 latach, a nowotwory nawet po 40 latach od ekspozycji.
Z tego powodu Polska przyjęła program całkowitej eliminacji wyrobów zawierających azbest do 31 grudnia 2032 r. Oznacza to, że właściciele budynków mają ustawowy obowiązek jego usunięcia.
Czytaj też:
Państwo każe zdjąć eternit, ale na nowy dach nie daje ani złotówki. Sprawdzamy dopłaty 2026
15,5 mln euro na likwidację azbestu w woj. lubelskim
W ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027 przeznaczono:
- 15,5 mln euro (ponad 66 mln zł)
- na usunięcie ponad 115 tys. ton wyrobów azbestowych
- do końca 2029 roku
Jak poinformował marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski, w regionie nadal zalega około miliona ton azbestu, mimo że dotychczas usunięto już blisko 180 tys. ton.
To oznacza, że problem wciąż jest ogromny – a obecny nabór to jedna z największych operacji usuwania azbestu w regionie.
Kto może złożyć wniosek?
O dofinansowanie mogą ubiegać się:
- osoby fizyczne (właściciele domów jednorodzinnych i zabudowań gospodarczych),
- przedsiębiorcy,
- instytucje publiczne i prywatne.
Nabór prowadzą gminy od 11 lutego do 4 marca. Dokumenty po weryfikacji trafiają do urzędu marszałkowskiego.
Wicemarszałek Marek Wojciechowski zapowiedział, że w pierwszej kolejności usuwane będą wyroby najbardziej zagrażające środowisku – szczególnie uszkodzone płyty, z których mogą uwalniać się włókna azbestowe.
Czy mieszkańcy naprawdę nic nie zapłacą?
Tak. Konstrukcja finansowania wygląda następująco:
- do 85 proc. kosztów pokrywają środki unijne,
- pozostałą część zapewniają samorządy,
- mieszkaniec lub instytucja nie ponoszą kosztów.
Program obejmuje:
- demontaż pokrycia dachowego lub elewacji,
- zabezpieczenie odpadów,
- transport,
- unieszkodliwienie na składowisku odpadów niebezpiecznych.
W praktyce oznacza to pełne przejęcie kosztów przez system publiczny – pod warunkiem złożenia wniosku w terminie.
Przykład: skala problemu w gminach
Dobrym przykładem jest gmina Kraśnik. Jak wskazał wójt Artur Domański, w 2015 roku na jej terenie znajdowało się ponad 3,5 tys. ton azbestu. W ciągu dekady usunięto około 2 tys. ton, ale nadal pozostaje 1,5 tys. ton niebezpiecznego materiału.
To pokazuje, że nawet przy intensywnych działaniach proces likwidacji azbestu trwa latami.
Czytaj też:
Utylizacja eternitu – procedury, wymagania, koszty
Dlaczego nie warto zwlekać?
Brak udziału w programie może oznaczać w przyszłości:
- konieczność samodzielnego pokrycia kosztów demontażu,
- wzrost cen usług specjalistycznych,
- odpowiedzialność administracyjną,
- ryzyko sankcji za niewykonanie obowiązku do 2032 r.
Koszt profesjonalnego usunięcia dachu z eternitu w domu jednorodzinnym może wynosić od kilku do kilkunastu tysięcy złotych – w zależności od powierzchni i stopnia skomplikowania prac.
Czytaj też:
Kupujesz mieszkanie albo dom? Od teraz metraż liczą inaczej. Różnice sięgają dziesiątek tysięcy
Jak złożyć wniosek? Krok po kroku
- Skontaktuj się z urzędem gminy właściwym dla lokalizacji nieruchomości.
- Pobierz formularz wniosku o udział w programie.
- Dołącz wymagane dokumenty (m.in. oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością).
- Złóż wniosek do 4 marca.
- Po zakwalifikowaniu czekaj na informację o terminie realizacji.
Warto działać szybko – po zamknięciu naboru tworzona będzie lista podstawowa i rezerwowa.
Podsumowanie eksperta
Program usuwania azbestu w województwie lubelskim to realna szansa na:
- wypełnienie ustawowego obowiązku,
- poprawę bezpieczeństwa zdrowotnego,
- uniknięcie wysokich kosztów w przyszłości,
- podniesienie wartości nieruchomości.
Termin składania wniosków mija 4 marca. Po tej dacie właściciele mogą już nie mieć możliwości skorzystania z pełnego, bezkosztowego wsparcia.
FAQ – najczęstsze pytania o wymianę azbestowego dachu
Czy muszę wymienić dach na własny koszt?
Nie. Program obejmuje demontaż i utylizację azbestu. Nowe pokrycie dachowe właściciel finansuje we własnym zakresie.
Czy usunięcie azbestu jest obowiązkowe?
Tak. Wszystkie wyroby zawierające azbest muszą zostać usunięte do 31 grudnia 2032 r.
Czy mogę usunąć azbest samodzielnie?
Nie. Prace mogą wykonywać wyłącznie wyspecjalizowane firmy posiadające odpowiednie uprawnienia i zabezpieczenia.
Co jeśli nie zdążę złożyć wniosku do 4 marca?
Pozostanie oczekiwanie na kolejne nabory – bez gwarancji pełnego finansowania.
Czy program obejmuje tylko dachy?
Nie. Dotyczy również elementów elewacyjnych i innych wyrobów zawierających azbest.
Czytaj też:
Szykuje się ostra rozprawa z nielegalnymi hotelami pracowniczymi. Na początek wysokie karyCzytaj też:
Nawet 5 000 zł kary za brak jednego dokumentu. Obowiązek dotyczy każdego właściciela nieruchomości