Na pierwszy rzut oka wygląda to jak choroba grzybowa albo efekt przymrozków. Liście robią się pofałdowane, pojawiają się pęcherzykowate wybrzuszenia, rdzawe przebarwienia i dziwne odbarwienia. Tymczasem winowajcą często są szpeciele – mikroskopijne roztocza, których gołym okiem praktycznie nie da się dostrzec. Potrafią zaatakować jabłonie, grusze, śliwy, porzeczki i winorośl, a zaniedbane szybko osłabiają roślinę, hamują wzrost pędów i pogarszają owocowanie. Dobra wiadomość jest taka, że przy pierwszych objawach można działać również domowymi sposobami.
Czytaj też:
Polacy mają dość ćmy bukszpanowej. Te 3 krzewy robią dziś furorę w ogrodach
Liście wyglądają jak „spuchnięte”? To jeden z pierwszych sygnałów
Szpeciele (Eriophyoidea) wysysają soki z młodych liści i tkanek roślinnych. W miejscu żerowania tkanki zaczynają się deformować, dlatego liście stają się nierówne, pofałdowane i pokryte charakterystycznymi wybrzuszeniami przypominającymi pęcherze. Z czasem pojawiają się też:
- rdzawe lub srebrzyste przebarwienia,
- matowienie liści,
- zahamowanie wzrostu młodych pędów,
- opóźniony rozwój roślin,
- słabsze owocowanie.
Najczęściej objawy widać na spodniej stronie liści, ale przy silnym ataku deformacje obejmują całą blaszkę liściową.
Problem jest większy, niż wielu ogrodników przypuszcza
Szpeciele należą do roztoczy, czyli krewnych pajęczaków. Są tak małe, że często zauważamy dopiero skutki ich żerowania. Problem polega na tym, że uszkodzone liście gorzej prowadzą fotosyntezę. Roślina produkuje mniej energii, słabiej rośnie i jest bardziej podatna na suszę oraz choroby. Najbardziej narażone są:
- jabłonie,
- grusze,
- śliwy,
- porzeczki,
- winorośl.
Ciepła i sucha pogoda dodatkowo sprzyja namnażaniu tych szkodników.
Napar z czarnej herbaty działa łagodniej, ale może pomóc
Przy pierwszych objawach wielu ogrodników sięga po domowy oprysk z czarnej herbaty. I rzeczywiście ma to sens. Herbata zawiera związki garbnikowe i polifenole, które mogą ograniczać aktywność części drobnych szkodników oraz działają lekko antyseptycznie.
Przygotowuję mocny napar z kilku torebek czarnej herbaty albo kilku łyżek liściastej herbaty, studzę go i dokładnie spryskuję liście – szczególnie od spodu, bo właśnie tam najczęściej ukrywają się szpeciele. Taki zabieg najlepiej wykonywać wieczorem, żeby słońce nie poparzyło mokrych liści.
Czytaj też:
Mniszek opanował trawnik? Ogrodnicy często źle odczytują ten sygnał
Mniszek lekarski to stary ogrodniczy trik
Drugim popularnym rozwiązaniem jest wyciąg z mniszka lekarskiego. Wystarczy około 400 gramów świeżych liści i korzeni mniszka zalać 10 litrami wody i odstawić na kilka godzin.
Takim preparatem opryskuję zaatakowane rośliny co kilka dni. Wyciągi z mniszka są od lat wykorzystywane w ogrodnictwie ekologicznym jako naturalne preparaty wzmacniające i wspierające ochronę roślin przed częścią szkodników. Na szpeciele doskonałe są również saszetki z dobroczynkiem do zawieszenia na gałęziach.
Największy błąd? Czekanie, aż problem „sam przejdzie”
Przy silnym ataku szpecieli liście zaczynają przedwcześnie zasychać, a roślina słabnie z sezonu na sezon. Dlatego kluczowe jest szybkie reagowanie już przy pierwszych objawach.
Warto także regularnie usuwać mocno porażone liście i prześwietlać korony drzew. Dobra cyrkulacja powietrza ogranicza rozwój wielu szkodników i chorób.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o szpeciele atakujące jabłonie i grusze
Jak rozpoznać szpeciele na liściach?
Najczęściej powodują pęcherzykowate wybrzuszenia, rdzawe przebarwienia i deformacje liści.
Jakie rośliny atakują szpeciele?
Najczęściej jabłonie, grusze, śliwy, porzeczki i winorośl.
Czy szpeciele są widoczne gołym okiem?
Zwykle nie. Są mikroskopijnymi roztoczami.
Jak zrobić oprysk z mniszka lekarskiego?
Około 400 gramów świeżego mniszka należy zalać 10 litrami wody i odstawić na kilka godzin.
Czy domowe opryski pomagają na szpeciele?
Przy niewielkim nasileniu mogą ograniczać rozwój szkodników i wspierać regenerację roślin.
Czytaj też:
Ten kuchenny miks rozsypuję po deszczu. Ślimaki omijają grządki szerokim łukiemCzytaj też:
Gąsienice pożerają rośliny! Zrób to natychmiast, zanim zniszczą cały ogród