Jak modernizować historyczne wnętrza, by poprawić ich funkcjonalność, dostępność i komfort użytkowników, a jednocześnie nie zatrzeć architektonicznej tożsamości miejsca? To jedno z najtrudniejszych zadań, przed jakimi mogą stanąć projektanci. Tym razem dotyczy ono obiektu szczególnego – Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie.
Instytucja ogłosiła konkurs studialno-realizacyjny na opracowanie koncepcji przebudowy części swoich reprezentacyjnych wnętrz. Projektanci zajmą się Lożą Rządową, bufetami oraz toaletami przeznaczonymi dla publiczności.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o odświeżenie aranżacji. Organizator oczekuje rozwiązań, które pogodzą współczesne standardy techniczne i funkcjonalne z szacunkiem dla istniejącej architektury. Modernizacja ma zwiększyć komfort widzów oraz dostępność przestrzeni, zachowując jednocześnie charakter jednego z najbardziej prestiżowych obiektów kultury w Polsce.
Więcej czasu dla architektów
Teatr Wielki – Opera Narodowa zdecydował o wydłużeniu terminu składania wniosków o dopuszczenie do konkursu. Zespoły projektowe mają na to czas do 12 sierpnia 2026 roku.
Sam konkurs będzie przebiegał w dwóch etapach. Po zakończeniu kwalifikacji uczestnicy przygotują opracowania studialne, które należy złożyć do 21 września. Sąd Konkursowy wybierze na ich podstawie maksymalnie pięć zespołów zaproszonych do kolejnego etapu.
Finaliści będą mieli nieco ponad miesiąc na rozwinięcie swoich pomysłów. Szczegółowe prace konkursowe w wersji elektronicznej należy dostarczyć do 26 października, a w formie fizycznej do 28 października 2026 roku.
Zwycięską koncepcję poznamy 5 listopada 2026 roku.
195 tys. zł w puli, ale najważniejszą nagrodą może być realizacja
Konkurs może zainteresować pracownie nie tylko ze względu na rangę obiektu. Łączna pula nagród wynosi 195 tys. zł brutto.
Autorzy najlepszej pracy otrzymają 100 tys. zł. Druga nagroda wyniesie 50 tys. zł, a trzy wyróżnione zespoły otrzymają po 15 tys. zł.
Dla zwycięzców szczególnie istotna może być jednak możliwość dalszej pracy nad inwestycją. Autor najlepszej koncepcji zostanie zaproszony do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki dotyczących przygotowania dokumentacji projektowej. To właśnie ona ma później posłużyć do realizacji przebudowy.
Konkurs nie jest więc jedynie koncepcyjnym ćwiczeniem. Wybrane rozwiązania mają szansę rzeczywiście zmienić wnętrza Teatru Wielkiego i przez kolejne lata wpływać na sposób, w jaki korzystają z nich widzowie.
Znane nazwiska zdecydują o przyszłości wnętrz Teatru Wielkiego
O wyborze najlepszych projektów zdecyduje interdyscyplinarny Sąd Konkursowy. Na jego czele stanie prof. Ewa Kuryłowicz, architektka, wiceprezes pracowni Kuryłowicz & Associates oraz przewodnicząca Rady Fundacji im. Stefana Kuryłowicza.
W jury zasiądzie także Boris Kudlička, architekt i scenograf, a zarazem dyrektor Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Projekty oceniać będą również architekt i architekt krajobrazu Jacek Krych, założyciel pracowni JRK72, oraz Natalia Paszkowska, architektka i współzałożycielka WWAA.
W składzie Sądu Konkursowego znaleźli się ponadto Michał Krasucki, historyk sztuki, varsavianista i pełniący obowiązki dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, oraz Jarosław Trybuś, historyk sztuki, krytyk architektury, kurator wystaw i wicedyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.
Tak zróżnicowany skład jury nie jest przypadkowy. Projekt wymaga bowiem pogodzenia kilku perspektyw – architektonicznej, funkcjonalnej, konserwatorskiej i związanej ze specyfiką działania jednej z najważniejszych instytucji kultury w kraju.
Projektowanie dla ikony Warszawy
Skala wyzwania jest tym większa, że Teatr Wielki należy do najbardziej rozpoznawalnych budynków stolicy. Projektanci nie otrzymują pustej przestrzeni, w której mogą rozpocząć wszystko od nowa. Muszą zmierzyć się z istniejącą architekturą, jej historią i rangą, a jednocześnie odpowiedzieć na oczekiwania współczesnych użytkowników.
To właśnie napięcie pomiędzy zachowaniem dziedzictwa a koniecznością modernizacji może okazać się najciekawszym elementem konkursu.
Loża Rządowa ma charakter reprezentacyjny, bufety intensywnie funkcjonują podczas spektakli i przerw, natomiast toalety są przestrzeniami, w których funkcjonalność, przepustowość oraz dostępność mają bezpośrednie znaczenie dla komfortu widzów. Każda z tych stref wymaga więc innego podejścia, choć wszystkie muszą ostatecznie tworzyć spójną całość.
Zwycięski projekt może pokazać, jak współczesna architektura wnętrz radzi sobie z jednym z najbardziej aktualnych problemów projektowych: jak zmieniać historyczne budynki bez odbierania im tego, co stanowi o ich wyjątkowości.
