„Co w tym takiego strasznego?” – ktoś mógłby zapytać. „Pogaduszki to nie praca, a mniej rozmawiania to więcej czasu na zadania!”. Okazuje się, że to nie do końca prawda. Spontaniczne kontakty osobiste, z których słyną biura, mają tak ogromną wartość, że nawet najzagorzalsi zwolennicy pracy zdalnej gorączkowo poszukują sposobów na odtworzenie ich online. Niektórzy nazywają to „kulturą kawową w biurze”, inni mówią o „efekcie dystrybutora wody”. Zastanówmy się więc, jaki związek mają dystrybutory wody i ekspresy do kawy z wydajnością w miejscu pracy.
Efekt spotkań „przy dystrybutorze wody”, czyli rola pogawędek przy kawie
Gdyby ktoś nas zapytał, gdzie w biurze wykonuje się obowiązki, prawdopodobnie wskazalibyśmy biurko lub salę konferencyjną. Dystrybutory wody, ekspresy do kawy i, ogólnie rzecz biorąc, pomieszczenia socjalne są postrzegane jako odskocznie od zadań: idziemy do nich, aby na chwilę oderwać się od obowiązków, nabrać sił i złapać oddech, zanim znów zabierzemy się do pracy. Często pomija się fakt, jak ogromne ma to znaczenie dla budowania relacji i promowania współpracy. Czy zdarzyło Ci się kiedyś pogadać przy lunchu z nowym współpracownikiem, a potem nagle przypomnieć sobie o nim, zastanawiając się, kto mógłby pomóc Ci w zadaniu, z którym od dawna się męczysz? To właśnie efekt „rozmów przy dystrybutorze” w praktyce – pozornie niezobowiązujące pogaduszki mają realny wpływ na biznes.
Dlaczego mówimy o efekcie dystrybutora wody? Ten termin narodził się w XX wieku. Właśnie wtedy, z czysto higienicznych względów, w fabrykach i biurach pojawiły się pierwsze dystrybutory chłodzące wodę. Chociaż miały po prostu zapobiegać rozprzestrzenianiu się zarazków, wkrótce okazało się, że mają dodatkowe zastosowanie: zachęcały pracowników do swobodnych rozmów podczas napełniania kubków lub butelek. Kierownicy na początku nie byli zbyt zadowoleni. „W biurze się pracuje, a nie plotkuje!”. Jednak już w połowie XX wieku naukowcy zaczęli dostrzegać, że zwykłe pogawędki wcale nie są bezcelowe.
Okazało się, że dystrybutory wody nie tylko sprzyjały utrzymaniu higieny, ale także zapewniały przestrzeń do relaksu i pobudzały innowacyjność, zacieśniały współpracę między działami oraz przyczyniały się do zwiększenia wskaźnika zatrzymania pracowników. Krótko mówiąc, te urządzenia stały się istnym centrum kultury biurowej! W końcu przypadkowe rozmowy w biurze zaczęto postrzegać jako nieodłączną część zwykłego, produktywnego dnia pracy – a wszystko to dzięki odkryciu „efektu dystrybutora wody”.
Od dystrybutorów wody po przestrzenie wirtualne: spontaniczne interakcje w Internecie
Z biegiem czasu uprzywilejowaną pozycję dystrybutorów wody zajęły biurowe ekspresy do kawy. Nieformalne pogawędki przy kawie stały się nieodłącznym elementem pracy biurowej – aż do wiosny 2020 roku, kiedy to wybuchła pandemia COVID-19. Weźmy na przykład tę informację: podczas gdy przed wprowadzeniem ograniczeń covidowych około 5% Amerykanów pracowało w domu w pełnym wymiarze godzin, do kwietnia 2020 r. odsetek ten wzrósł do 37%. Chociaż od tego czasu niektórzy wrócili do pracy w biurze, znaczna część pracowników zdecydowała się pozostać w domu przynajmniej przez kilka dni w tygodniu.
A co ze starym, dobrym efektem dystrybutora wody? Cóż, ewidentnie został zaburzony.
Co dzieje się podczas przerwy na lunch? Jeśli pracujesz zdalnie, jedyną osobą, na którą możesz wpaść w drodze do kuchni, jest prawdopodobnie Twój współmałżonek lub współlokator, który również wykonuje obowiązki z domu. Nie ma szans na poznanie nowych współpracowników, sącząc ulubioną kawę – na przykład czarną, espresso czy cappuccino. Nikt przy okazji nie zasugeruje rozwiązania jakiegoś problemu. Kolega nie podrzuci żadnej wskazówki podczas zajadania się sałatką. Innymi słowy, choć brak spontanicznych rozmów może wydawać się niewielką ceną za elastyczność związaną z pracą z domu, w rzeczywistości stawka jest znacznie wyższa, jeśli pozwolimy, by efekt „dystrybutora wody” zaniknął: chodzi tu o współpracę, poczucie wspólnoty i więzi międzyludzkie.
Podejmowano wiele prób odtworzenia atmosfery panującej w pomieszczeniu socjalnym podczas pracy zdalnej. Od nieformalnych cotygodniowych spotkań przy lunchu na platformie Teams po czaty na Slacku poświęcone wszystkim możliwym tematom – od ogrodnictwa po memy – wiele firm szuka rozwiązania, które pozwoli na spontaniczne interakcje między pracownikami. Pojawiły się nawet narzędzia takie jak Gather Town, które umożliwiają tworzenie spersonalizowanych wirtualnych przestrzeni roboczych na wzór prawdziwych biur. Slack oferuje aplikację o nazwie Donut, której celem jest ułatwianie nawiązywania przypadkowych kontaktów i budowania relacji w miejscu pracy.
Wszystkie te rozwiązania wydają się obiecujące w świecie, w którym praca zdalna zyskuje coraz większe znaczenie – a jednak wciąż nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy spontaniczne interakcje w ogóle da się wywołać, podejmując celowe działania.
Milczenie jest złotem… a może jednak nie?
Niezależnie od tego, czy rolę punktu spotkań pełni dystrybutor wody, ekspres do kawy, czy czat grupowy, widać wyraźnie, że to, co może wydawać się zwykłą pogawędką, w rzeczywistości stanowi kluczowy element każdego współczesnego miejsca pracy. Chcesz poprawić swoją produktywność? Wybierz się na kawę z kolegą/koleżanką z pracy albo wyślij mu/jej wiadomość – może to właśnie ten mały impuls, którego potrzebujesz!
