Xylopolis, czyli Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie w Hajnówce, ma być architekturą zanurzoną w krajobrazie Puszczy Białowieskiej. Projekt pracowni WXCA zwyciężył w konkursie dzięki połączeniu drewnianej konstrukcji, pawilonowej formy i otwartego na las zagospodarowania terenu.
Architektura Xylopolis nie ma konkurować z otaczającą przyrodą. Przeciwnie – ma pozwolić jej stać się częścią doświadczenia odwiedzających. Zespół WXCA zaprojektował budynek jako lekką, modułową strukturę, która stopniowo przechodzi w krajobraz. Edukacja i kontakt z naturą nie będą ograniczone do wnętrza. Program ma wychodzić na tarasy, place, ścieżki i zielone przestrzenie.
– Punktem wyjścia dla naszej koncepcji, a zarazem dla zagospodarowania terenu i kształtowania samej formy budynku, była natura – krajobraz i przyroda Puszczy Białowieskiej. Zależało nam na stworzeniu bryły organicznie wkomponowanej w otoczenie. Ta tektoniczna, pawilonowa forma otwiera się na las będący żywym eksponatem – mówi Michał Czerwiński, associate partner WXCA i współautor projektu.
Drewno jako materiał i temat
Drewno jest w Xylopolis nie tylko materiałem konstrukcyjnym, ale również głównym bohaterem projektu. Regularna, modułowa konstrukcja ma pokazywać możliwości współczesnego budownictwa drewnianego. Rozległe przeszklenia oraz zielone dachy wzmacniają wizualną relację pomiędzy wnętrzem a lasem.
Czytaj też:
Łazienki Królewskie szykują wielką zmianę – nowe muzeum bez barier i dystansu
Projekt zagospodarowania terenu zakłada zachowanie najcenniejszych fragmentów istniejącego ekosystemu, a także rozwiązania związane z retencją wody i ochroną bioróżnorodności.
– Puszcza nie będzie tylko tłem dla architektury, ale jej najważniejszym kontekstem i współtwórcą. Dlatego zdecydowaliśmy się stworzyć miejsce, które będzie pozwalało stopniowo przechodzić od architektury do krajobrazu – od poznawania drewna jako materiału i technologii, przez kulturę i naukę, aż po bezpośrednie doświadczenie lasu – zauważa Marta Sękulska-Wrońska, architekt i partner WXCA.
Interaktywna opowieść o drzewie
Sercem Xylopolis będzie wielofunkcyjna, interaktywna wystawa oparta na metaforze życia drzewa. Wokół niej zaplanowano wystawy czasowe, warsztaty, salę konferencyjno-widowiskową, mediatekę, kawiarnię oraz przestrzenie spotkań i wydarzeń.
Poszczególne funkcje będą mogły działać razem lub niezależnie. Ważnym elementem pozostanie możliwość wyjścia bezpośrednio w krajobraz. Tarasy, place i ścieżki mają prowadzić odwiedzających w stronę lasu, dzięki czemu nauka i edukacja będą mogły odbywać się zarówno we wnętrzu, jak i w bezpośrednim kontakcie z przyrodą.
Czytaj też:
Rozstrzygnięto konkurs na odbudowę Pałacu Saskiego. Mamy wizualizacje budynków
Forma budynku została pomyślana jako półotwarta i modułowa. Według jury konkursowego właśnie odpowiednia skala oraz możliwość swobodnego kształtowania programu stanowią jedną z mocnych stron projektu. Modułowa konstrukcja pozwala również na przyszłą rozbudowę bez utraty czytelności całego założenia.
Czytaj też:
WXCA z nagrodą UP!Awards 2026. Teatr Bagatela w Krakowie zachwycił jury
WXCA ma doświadczenie w projektach, w których relacja architektury z krajobrazem jest jednym z głównych założeń. Podobne podejście pracownia stosowała m.in. w koncepcjach dotyczących Chęcin, Pola Mokotowskiego czy Ogrodów Ulricha. W przypadku Xylopolis punktem odniesienia stał się wyjątkowy krajobraz Puszczy Białowieskiej.
Zespół projektowy WXCA: Michał Czerwiński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowsk i Szczepan Wroński. Za architekturę krajobrazu odpowiada TopoScape, a za konsultacje konstrukcyjne WSP Polska. Wizualizacje przygotowały Mukko Studio i Michał Sokołowski.
Czytaj też:
To miejsce w Warszawie było niedokończone przez lata. Nowy budynek idealnie wpisał się w historyczny plac Czytaj też:
Nagrodzili dom, który ratuje rodziny. Ten projekt z Warszawy pokazuje, jak architektura zmienia życie