Przez lata widziałam wiele ogrodów, w których problem nie zaczynał się od chorób roślin ani szkodników, lecz od źle wybranego drzewa. Na początku wszystko wygląda niewinnie – młoda sadzonka, kilka liści i obietnica cienia. Po kilkunastu latach okazuje się jednak, że korzenie podnoszą kostkę brukową, pękają obrzeża tarasu, a instalacja kanalizacyjna wymaga kosztownej naprawy. Warto wiedzieć, które gatunki mogą stwarzać takie ryzyko i dlaczego sama wysokość drzewa nie mówi jeszcze wszystkiego o jego wpływie na otoczenie.
Dąb czerwony (Quercus rubra) – problematyczna ozdoba
Brzoza brodawkowata (Betula pendula) – piękna, ale uczulająca
Topola (Populus spp.) – mistrzyni problemów
Wierzba płacząca (Salix babylonica) – więcej wilgoci, więcej kłopotów
Robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) – ekspansywna i niebezpieczna
Największy problem kryje się pod ziemią
Gdy myślimy o drzewach, zwykle skupiamy się na koronie. Tymczasem z punktu widzenia bezpieczeństwa budynków znacznie ważniejszy jest system korzeniowy.
Korzenie nie „szukają” fundamentów, by je niszczyć. To popularny mit. Ich celem jest zdobywanie wody i składników pokarmowych. Problem polega na tym, że podczas wzrostu mogą wykorzystywać istniejące szczeliny w gruncie, mikropęknięcia rur lub wolne przestrzenie wokół infrastruktury technicznej.
Badania prowadzone przez brytyjskie instytucje zajmujące się arborystyką pokazują, że szkody związane z korzeniami najczęściej dotyczą starszych instalacji kanalizacyjnych, wykonanych z materiałów podatnych na rozszczelnienia.
Te gatunki wymagają szczególnej rozwagi
Nie oznacza to, że wymienione drzewa są „złe”. W odpowiednim miejscu mogą być cennym elementem krajobrazu. Problem pojawia się wtedy, gdy sadzimy je zbyt blisko budynków.
Czytaj też:
Dwie łyżeczki produktu z drogerii na litr wody. Gąsienice ćmy bukszpanowej nie mają szans
Do gatunków najczęściej wymienianych przez arborystów i specjalistów od zieleni należą:
• wierzby (Salix spp.)
• topole (Populus spp.)
• jesiony (Fraxinus spp.)
• niektóre klony, zwłaszcza szybko rosnące odmiany
• dęby sadzone na małych działkach
• cyprysowiec Leylanda
Wierzby i topole słyną z wyjątkowo dużego zapotrzebowania na wodę. Ich korzenie potrafią przemieszczać się na znaczne odległości, szczególnie w kierunku wilgotnego gruntu.
Z kolei jesiony oraz duże klony tworzą rozbudowane systemy korzeniowe, które z czasem mogą wpływać na nawierzchnie ogrodowe i elementy małej architektury.
Czy sosna naprawdę zagraża fundamentom?
To pytanie pojawia się bardzo często. Odpowiedź nie jest jednoznaczna.
Wbrew obiegowej opinii większość sosen nie należy do najbardziej agresywnych gatunków pod względem oddziaływania na fundamenty. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy drzewo rośnie bardzo blisko budynku lub na lekkich, przepuszczalnych glebach.
W praktyce znacznie większe znaczenie ma stan fundamentów, rodzaj podłoża i odległość od domu niż sama obecność sosny.
Dlatego nie zgadzam się z kategorycznymi stwierdzeniami, że każda sosna stanowi zagrożenie dla budynków. W wielu ogrodach stare sosny rosną od dziesięcioleci bez najmniejszych problemów konstrukcyjnych.
Czytaj też:
Zakop to w ziemi i obserwuj ogród. Krety i nornice nie lubią tej rośliny
Chodniki i podjazdy są bardziej zagrożone niż dom
W codziennej praktyce częściej obserwuję uszkodzenia nawierzchni niż fundamentów.
Korzenie niektórych klonów, jesionów czy lip rozwijają się płytko pod powierzchnią ziemi. W efekcie po latach mogą:
• podnosić kostkę brukową,
• deformować ścieżki ogrodowe,
• uszkadzać obrzeża,
• powodować pękanie płyt tarasowych.
To właśnie dlatego w projektowaniu zieleni miejskiej coraz większą uwagę zwraca się na dobór gatunków do ograniczonej przestrzeni korzeniowej.
Czytaj też:
Czerwone robaczki opanowały balkon? Nie rozdeptuj ich, bo będzie problem
Jak daleko od domu sadzić duże drzewa?
Nie istnieje jedna uniwersalna odległość dla wszystkich gatunków.
Często spotyka się zasadę mówiącą, że drzewo powinno rosnąć w odległości co najmniej równej jego docelowej wysokości, a w przypadku największych gatunków nawet dwukrotności tej wysokości.
To jednak tylko orientacyjna wskazówka.
Przed sadzeniem warto uwzględnić:
• docelową wysokość drzewa,
• szerokość korony,
• typ systemu korzeniowego,
• rodzaj gleby,
• przebieg kanalizacji, wodociągów i drenów,
• wielkość działki.
Na małych posesjach często rozsądniejszym wyborem okazują się odmiany kolumnowe lub wolno rosnące drzewa ozdobne.
Piękne drzewo to nie zawsze dobry sąsiad
W ogrodnictwie jedna zasada sprawdza się niemal zawsze: odpowiednia roślina w odpowiednim miejscu.
Nie mam wątpliwości, że klony, jesiony, dęby czy wierzby należą do najpiękniejszych drzew naszego krajobrazu. Jednocześnie nie każde z nich powinno rosnąć kilka metrów od domu. Koszt usunięcia wieloletniego drzewa, naprawy kanalizacji czy przebudowy podjazdu bywa wielokrotnie wyższy niż koszt dobrze przemyślanego projektu nasadzeń.
Dlatego zanim kupimy sadzonkę, warto spojrzeć nie tylko na etykietę ze zdjęciem korony, ale również na to, czego nie widać – czyli przyszły system korzeniowy.
FAQ – jakich drzew nie sadzić przy domu
Jakie drzewa najczęściej uszkadzają kanalizację?
Najczęściej wskazuje się wierzby, topole oraz inne gatunki o dużym zapotrzebowaniu na wodę. Korzenie mogą wykorzystywać istniejące nieszczelności w rurach.
Czy korzenie mogą zniszczyć fundamenty domu?
Zdrowe fundamenty są stosunkowo odporne. Ryzyko wzrasta przy starszych budynkach, słabym gruncie oraz bardzo bliskim sąsiedztwie dużych drzew.
W jakiej odległości od domu sadzić dąb?
Zależy to od odmiany i warunków lokalnych, jednak eksperci zalecają zachowanie dużego zapasu przestrzeni, ponieważ dorosłe dęby osiągają imponujące rozmiary.
Czy klon czerwony nadaje się do małego ogrodu?
Tylko wtedy, gdy dysponujemy odpowiednią przestrzenią. Jego korzenie mogą wpływać na nawierzchnie i elementy małej architektury.
Czy sosna jest bezpieczna przy domu?
W większości przypadków tak, pod warunkiem zachowania odpowiedniej odległości od budynku oraz uwzględnienia warunków glebowych.
Czytaj też:
Pachnie jak Earl Grey i przyciąga motyle. Bonus: odstrasza komary i kleszcze Czytaj też:
Stary, babciny trik na pędraki. Wieczorem podlewam tym trawnik i grządki
