Przez dziesięciolecia ten fragment Pragi był przede wszystkim miejscem związanym z przemysłem. Dziś teren dawnego toru testowego Fabryki Samochodów Osobowych ma zmienić się w nową część miasta otwartą na Wisłę. Bulwary Praskie, których masterplan przygotowała pracownia BBGK Architekci, mają połączyć zabudowę mieszkaniową, przestrzenie publiczne i zieleń. Właśnie zakończył się kolejny etap inwestycji, obejmujący 10 budynków, 764 mieszkania i 55-metrową wieżę.
Od fabryki samochodów do miasta nad Wisłą
Historia tego miejsca jest mocno związana z warszawskim przemysłem. Fabryka Samochodów Osobowych powstała na Żeraniu pod koniec lat 40. XX wieku. Produkowano tutaj między innymi Warszawy, Syreny, Polskie Fiaty i Polonezy, a później również samochody marek Daewoo i Chevrolet. Wzdłuż zakładu przebiegała dzisiejsza ulica Jagiellońska, wcześniej nosząca nazwę alei Stalingradzkiej. Szeroka arteria była projektowana przede wszystkim z myślą o ruchu związanym z fabryką.
Produkcja samochodów zakończyła się pod koniec lutego 2011 roku, kiedy z żerańskiej linii montażowej zjechał ostatni samochód. Po przemysłowej epoce pozostał duży teren, który z czasem zaczął być postrzegany nie jako zaplecze fabryki, lecz jako potencjalnie wartościowy fragment miasta.
Dziś właścicielem działki jest Mennica Polska. Jej położenie jest wyjątkowe – teren znajduje się bezpośrednio przy Wiśle i nie oddziela go od rzeki wielopasmowa trasa szybkiego ruchu. To stwarza możliwość stworzenia relacji między miastem a rzeką, która w wielu innych częściach Warszawy jest znacznie trudniejsza do osiągnięcia.
„Najbardziej wyjątkowym i charakterystycznym elementem tej części Niziny Mazowieckiej jest Wisła i otaczająca ją przyroda. Pod tym względem działka, na której powstają Bulwary Praskie jest zupełnie wyjątkowa, ze swoją idealną ekspozycją na światło, bliskością rzeki, kontaktem z naturą i widokiem na panoramę centrum. Jeżeli w jakimś miejscu należy dziś budować miasto, to właśnie tutaj” – podkreślają architekci z pracowni BBGK.
Zabudowa, która otwiera się na rzekę
Bulwary Praskie zajmą podłużny teren pomiędzy Jagiellońską a Wisłą. Projektanci chcieli uniknąć typowego układu dużego osiedla, zamiast tego tworząc strukturę przypominającą fragment miejskiej tkanki – z kwartałami, ulicami, placami i zielenią.
Od strony Jagiellońskiej zaplanowano wyższą zabudowę, która tworzy miejską pierzeję. W parterach przewidziano lokale usługowe. Im bliżej Wisły, tym budynki stają się niższe. W najbliższym sąsiedztwie rzeki powstaną pięcio- i sześciokondygnacyjne wille miejskie.
Ważnym elementem kompozycji są dwie wieże. Mają stanowić dominanty całego założenia oraz element panoramy Warszawy oglądanej z lewego brzegu Wisły. Jedna z nich, mierząca 55 metrów, została już zrealizowana.
Rozmieszczenie budynków podporządkowano również widokom. Przesunięcia poszczególnych brył i odpowiednio wyznaczone osie widokowe mają sprawić, że możliwie wiele mieszkań będzie miało kontakt wzrokowy z Wisłą lub terenami nadwiślańskimi. Widok na rzekę ma pozostać dostępny także z dalszych części inwestycji.
Czytaj też:
Nowy Port w Bydgoszczy – modelowa rewitalizacja terenów poprzemysłowych w otwartym kwartale miejskim
Zielona oś przez całe osiedle
Relacja z nadwiślańskim krajobrazem nie kończy się na widoku. Przez całe założenie ma przebiegać zielona oś – linearny park o długości około kilometra. Będzie prowadził wzdłuż głównego ciągu pieszego, łącząc kolejne kwartały inwestycji. Ma być miejscem spacerów, odpoczynku i spotkań.
Na dwóch końcach zielonej osi zaplanowano place, które w przyszłości mają pełnić funkcję miejskich ryneczków. Ich zadaniem będzie nie tylko organizowanie przestrzeni wewnątrz inwestycji, ale także otwieranie jej na pozostałą część Warszawy.
Po zachodniej stronie Bulwarów Praskich znajduje się teren przyszłego Parku Naturalnego Golędzinów. Planowany park ma objąć około 65 hektarów wzdłuż Wisły. Tworzą go między innymi istniejące łąki, zarośla i łęgi. Obszar znajduje się w granicach Natura 2000 „Dolina Środkowej Wisły” oraz Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Bliskość chronionych terenów nadwiślańskich była jednym z istotnych czynników uwzględnionych przy projektowaniu zabudowy.
Architektura z myślą o kolejnych dekadach
BBGK Architekci postawili na architekturę, która nie ma być podporządkowana krótkotrwałym trendom. Spokojna kolorystyka, kamień i indywidualnie projektowane detale mają budować charakter poszczególnych budynków. Pojawiają się również subtelne inspiracje kolorystyką południa Europy.
Choć całość ma być spójna, poszczególne budynki nie będą identyczne. Ich charakter podkreślą między innymi indywidualne wejścia, obramowania, balustrady i fragmenty elewacji. Wspólne zasady dotyczące skali, materiałów oraz kolorystyki mają natomiast zapobiec wrażeniu przypadkowej zabudowy.
Takie podejście odpowiada również strategii inwestora. Mennica Polska od początku angażuje się w kształtowanie architektury Bulwarów Praskich. Istotne są dla niej jakość materiałów, proporcje i detal, które mają decydować o tym, jak inwestycja będzie odbierana za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat.
Zróżnicowanie architektury znajduje odzwierciedlenie w ofercie mieszkaniowej. W ramach całego założenia przewidziano lokale o różnej wielkości i standardzie, skierowane do różnych grup mieszkańców.
To będzie więcej niż osiedle
Zakończony właśnie etap obejmuje 10 budynków, w tym 55-metrową wieżę, oraz 764 mieszkania. Kolejne 13 budynków jest obecnie w budowie. Powstanie w nich 790 mieszkań.
Docelowo Bulwary Praskie mają składać się z około 50 budynków i około 4 tys. mieszkań. Przy takiej skali przedsięwzięcie trudno traktować wyłącznie jako kolejne osiedle mieszkaniowe. To projekt, który ma stworzyć nowy fragment miejskiej struktury Pragi-Północ.
„Przez lata ta część Warszawy pozostawała trochę w cieniu lewobrzeżnej części miasta, a dziś możemy zobaczyć jej ogromny potencjał. Warszawa jest miastem położonym na stosunkowo płaskim terenie, dlatego Wisła jest jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu. Wiele z tego, co w Warszawie najcenniejsze, ma związek z rzeką. Dlatego tak ważne było dla nas, żeby potencjał tej działki dobrze wykorzystać. Tutaj udało się stworzyć miejsce, które otwiera się na Wisłę i pozwala korzystać z jej sąsiedztwa dużej liczbie mieszkańców Warszawy. To projekt, który oferuje zupełnie nowy sposób myślenia o tej części Pragi i dopełnia historię budowania miasta wzdłuż Wisły” – podsumowuje Konrad Grabowiecki z BBGK Architekci.
Jeżeli założenia projektu zostaną zrealizowane w pełnej skali, teren, który przez dekady był kojarzony przede wszystkim z produkcją samochodów, stanie się częścią Warszawy zwróconą w stronę rzeki. Najważniejszą zmianą nie będzie więc sama liczba nowych budynków, lecz sposób, w jaki zabudowa ma funkcjonować w relacji z Wisłą, zielenią i istniejącym miastem.
Czytaj też:
Warszawski „Mordor” przechodzi do historii. To jedna z największych przemian w stolicy Czytaj też:
Nowe apartamenty przy Ogrodzie Krasińskich. Tu luksus zaczyna się od zdrowia