Święte obrazki przeora Nikolausa von Lutterottiego. Wystawa we Wrocławiu

Święte obrazki przeora Nikolausa von Lutterottiego. Wystawa we Wrocławiu

Dodano: 
Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892-1955)
Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892-1955) Źródło: Muzeum Narodowe we Wrocławiu / serwis prasowy
Pełniły funkcje religijne i ochronne. Przypominały o cudach i związanych z nimi legendach. We wrocławskim Muzeum Etnograficznym otwarto fascynującą wystawę zabytkowych świętych obrazków.

Wystawa „Święte obrazki” to pierwsza tak obszerna prezentacja wyjątkowej kolekcji grafik dewocyjnych i obrazów na szkle zebranych przez o. Nikolausa von Lutterottiego, ostatniego przeora zgromadzenia benedyktynów w Krzeszowie oraz pierwsza ekspozycja mu poświęcona.

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)

Na wystawie zostaną pokazane obrazy na szkle oraz wybór ok. 500 grafik z imponującego, bo liczącego kilkanaście tysięcy eksponatów, zbioru, który przez ćwierć wieku zgromadził i pieczołowicie opracował Lutterotti.

– Kuratorskie dociekania pozwoliły na zrekonstruowanie tej kolekcji – mówi kurator wystawy Arkadiusz Dobrzyniecki. – Wiadomo, że w 1955 r. ponad 13 tysięcy druków zasiliło zbiory Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu. Udało się również dowieść, że pozostałe fragmenty tej kolekcji znajdują się w Bibliotece i Gabinecie Grafiki Muzeum Narodowego we Wrocławiu, a także – w mniejszej części – w Dziale Sztuki Muzeum Książąt Lubomirskich w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Tym samym, mimo częściowego rozproszenia, kolekcja Lutterottiego zachowała się w całości, co stanowi absolutny ewenement w losach przedwojennych zbiorów śląskich – dodaje.

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)

Najstarsze obrazi pochodzą z XVI wieku

Prezentowane druki pochodzą z europejskich warsztatów, głównie z terenu Niemiec, Austrii i Czech, a w niewielkim stopniu również Włoch, Francji i Polski. Powstawały od początku XVI aż do pierwszej połowy XX w. w prowincjonalnych, często klasztornych drukarniach. Rozprowadzano je głównie w centrach pielgrzymkowych, na odpustach, jarmarkach czy za pośrednictwem wędrownych handlarzy.

Ilustrowały miejsca pielgrzymek i formy kultu. Zawierały modlitwy, sentencje i życzenia. Towarzyszyły chrztom, ślubom i pogrzebom. Trafiały do świętego kąta w każdej izbie, między karty modlitewników, ofiarowywano je bliskim.

Na pergaminie i jedwabiu

– Ciekawą częścią zbioru są tzw. prace klasztorne, ręcznie wykonywane przez mniszki obrazki, do stworzenia których użyto papieru, tkanin oraz błyszczącej pasmanterii – mówi Joanna Kurbiel, kuratorka wystawy. – Podobnym przykładem małych dzieł sztuki są prace ręcznie malowane na papierze i pergaminie. Przeważającą zaś część kolekcji stanowią masowo odbijane miedzioryty i staloryty. Niektóre odbitki ręcznie kolorowano, inne robiono nie tylko na papierze, ale też np. na jedwabiu. Najcenniejsze na wystawie są grafiki wykonane na podstawie rysunków Michaela Willmanna – dodaje kuratorka.

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)

Pobożność wierszem

Równie bogata jak rodzaje technik jest tematyka grafik. Są to przede wszystkim wizerunki Matki Boskiej, Chrystusa, świętych i patronów. Liczne są ilustracje scen biblijnych, przedstawienia cudów i towarzyszących im legend. Nie brakuje pamiątkowych obrazków ukazujących miejsca pielgrzymek, sanktuaria i formy kultu. Wśród prezentowanych grafik znaleźć też można pamiątki sakramentów – chrztu, pierwszej komunii, bierzmowania, ślubu. Osobną kategorią są obrazki pogrzebowe z drukowaną na odwrocie informacją o zmarłym, a czasem jego fotografią. Kolekcja obejmuje też listy modlitewne, gdzie ilustracjom towarzyszył tekst modlitwy, często zapisany w formie wiersza.

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)

Obrazy na szkle

Obok grafik dewocyjnych na ekspozycji pojawią się zgromadzone przez Lutterottiego ludowe obrazy na szkle, powszechnie obecne w domach chłopskich na przełomie XVIII i XIX w. Szklane obrazy malowane głównie przez anonimowych twórców często były wzorowane na odbitkach z miejskich warsztatów Pragi, Augsburga czy Innsbrucka, oczywiście w mniej lub bardziej uproszczonej formie. Stanowiły symbol pobożności oraz wysokiego statusu społecznego i majątkowego ich posiadaczy – obrazy na szkle były znacznie droższe od papierowych odbitek obrazków dewocyjnych.

– Prezentowana wystawa ma przywrócić w Polsce pamięć o o. Nikolausie von Lutterottim. Równocześnie jest naszym wyrazem uznania dla niezwykłego człowieka i skromnego zakonnika oddanego życiu monastycznemu, pracy duszpasterskiej, szerokim zainteresowaniom badawczym i archiwalnym, a wreszcie też – fascynującej pasji kolekcjonerskiej – podsumowuje Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)

O. Nikolaus von Lutterotti

Przyszedł na świat jako Marco von Lutterotti 22 lipca 1892 r. w Kaltern (Włochy). W 1912 r. wstąpił do klasztoru benedyktynów Emaus w Pradze i przyjął imię zakonne Nikolaus. W 1922 r. przybył do klasztoru w Krzeszowie, gdzie obok rozległej pracy duszpasterskiej zajął się kolekcjonowaniem m.in. grafik dewocyjnych, obrazów na szkle i albumów graficznych. Opublikował ponad 70 książek i artykułów dotyczących cysterskiego Krzeszowa, dóbr zakonnych i dzieł sztuki artystów tam tworzących. Najważniejsze opracowania naukowe poświęcił barokowemu malarzowi Michaelowi Willmannowi. Zmarł 28 października 1955 r. w Stuttgarcie, pochowany został na cmentarzu swego domu zakonnego w Bad Wimpfen (Niemcy).

Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955), Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu, ul. Generała Romualda Traugutta 111/113.

Wystawa czynna: 11 listopada 2022 – 29 stycznia 2023

Kuratorzy: Arkadiusz Dobrzyniecki, Joanna Kurbiel

Galeria:
Święte obrazki. Pasje kolekcjonerskie i badawcze o. Nikolausa von Lutterottiego OSB (1892–1955)
Czytaj też:
Kulisiewicz. Lapidarne piękno. Nowa wystawa w Zachęcie
Czytaj też:
Zmysłowe, obłe i falujące – rzeźby Anisha Kapoora w Orońsku

Opracowała:
 0

Czytaj także