W dniach 20–26 kwietnia 2026 roku, na 16. piętrze mediolańskiego wieżowca Torre Velasca, Fundacja Visteria prezentuje wystawę „Polski modernizm. Walka o piękno”. To druga odsłona obecności fundacji podczas Milan Design Week – po ubiegłorocznym „Romantycznym brutalizmie” – tym razem jednak o wyraźnie szerszym i bardziej systemowym charakterze. Kuratorkami projektu są Federica Sala oraz Anna Maga, związana z Muzeum Narodowe w Warszawie.
Modernizm jako postawa
Wystawa nie ma charakteru chronologicznego przeglądu. Nie porządkuje zjawisk według dekad ani stylistycznych cezur. Jej osią jest teza, że polski modernizm był czymś więcej niż estetyką uproszczonej formy. Był projektem modernizacyjnym – próbą budowania jakości życia poprzez wzornictwo, architekturę i sztukę.
Tytuł nawiązuje do tekstu Ireny Krzywickiej z 1948 roku. „Walka o piękno” oznacza tu nie dekoracyjność, lecz świadomy wybór: traktowanie projektowania jako narzędzia społecznej zmiany. W polskich realiach – naznaczonych niedoborem materiałów i burzliwą historią – modernizm nie oznaczał luksusu, lecz ambicję uczestnictwa w europejskiej debacie o nowoczesności.
Obiekty historyczne i współczesne
Trzon ekspozycji stanowią obiekty wypożyczone z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie: projekty Jana Kurzątkowskiego, Bohdana Lacherta czy Teresy Kruszewskiej. Obok nich pokazano prace twórców współczesnych – m.in. Tomka Rygalika, Marii Jeglińskiej-Adamczewskiej, Mai Ganszyniec, Moniki Patuszyńskiej czy Małgorzaty Markiewicz – w których widoczne jest dziedzictwo modernistycznego myślenia: koncentracja na funkcji, materiale i odpowiedzialności produkcyjnej.
Część projektów powstała specjalnie z myślą o mediolańskiej prezentacji. Nie są to cytaty z przeszłości, lecz próby aktualizacji modernistycznych założeń w kontekście współczesnych wyzwań: nadprodukcji, standaryzacji, zrównoważenia.
Czytaj też:
„Projektowanie wystawy to sztuka minimalnych gestów”. Aranżacja „Kwestii kobiecej 1550–2025” w MSN
Wyraźnie wybrzmiewa także dialog między różnymi odmianami modernizmu. Klasyczny funkcjonalistyczny leżak Lacherta zestawiono z postmodernistycznym krzesłem Aleksandra Kuczmy – zestawienie pokazuje, że polski modernizm nie był jednorodny, lecz ewoluował, reagując na zmieniające się warunki technologiczne i społeczne.
Wzorcownia 2.0
Osobną przestrzeń tworzy projekt przygotowany przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego. „Wzorcownia 2.0” reinterpretuję archiwalne ikony meblarstwa – takie jak meblościanka czy rozkładany fotel „amerykanka”. To nie rekonstrukcje, lecz prototypy badawcze, które analizują logikę pierwowzorów: modułowość, ekonomię materiału, funkcjonalność.
W tym kontekście modernizm jawi się jako zestaw kompetencji projektowych, a nie zamknięty styl. Chodzi o umiejętność łączenia formy z odpowiedzialnością – wobec użytkownika i procesu produkcyjnego.
Sztuka i konstrukcja
Wystawę dopełniają prace artystów, którzy współtworzyli język polskiej nowoczesności, w tym Katarzyna Kobro, Władysław Strzemiński i Edward Krasiński. Rzeźba Kobro symbolicznie wyznacza wejście na wystawę, podkreślając konstruktywistyczne źródła modernistycznego myślenia o przestrzeni i relacji między obiektem a człowiekiem.
Oprawę przestrzenną zaprojektowała Zofia Wyganowska, wprowadzając wyraźną, geometryczną architekturę ekspozycji, która nawiązuje dialog z modernistycznym charakterem Torre Velasca.
Mediolan jako kontekst
Wybór Torre Velasca nie jest przypadkowy. To jeden z symboli powojennej włoskiej nowoczesności – budynek, który sam w sobie stanowi manifest architektoniczny. Prezentacja polskiego modernizmu w tym miejscu ma wymiar symboliczny: wpisuje rodzimą historię projektową w szerszy, europejski kontekst.
Po zakończeniu Milan Design Week wystawa zostanie pokazana we wrześniu 2026 roku w siedzibie Fundacji Visteria w Warszawie.
„Polski modernizm. Walka o piękno” nie proponuje nostalgicznego powrotu do przeszłości. Pokazuje modernizm jako żywą metodę myślenia – o jakości, funkcji i odpowiedzialności projektanta. W świecie nadprodukcji i szybkiej konsumpcji to perspektywa wyjątkowo aktualna.
Polski modernizm. Walka o piękno
Wystawa prezentowana przez Fundację Visteria
20–26 kwietnia 2026 r.
Adres: Torre Velasca, Piazza Velasca 3/5, 16. piętro
Pokaz prasowy: niedziela, 19 kwietnia, 14.30–19.00
Partnerzy instytucjonalni: Muzeum Narodowe w Warszawie, Instytut Adama Mickiewicza oraz Instytut Wzornictwa Przemysłowego.
Czytaj też:
„Nie chcemy dawać prostych odpowiedzi”. Dyrektor artystyczny Jakub Skrzywanek o nowym rozdziale w Narodowym Starym TeatrzeCzytaj też:
„Jedyne, co mamy, to nasza przeszłość”. Jeff Koons i intymny portret artysty