Co roku o tej porze dostaję od czytelników podobne pytania: dlaczego szerszenie krążą wokół tarasu i czy można je skutecznie zniechęcić do odwiedzin? Odpowiedź nie jest tak prosta, jak sugerują internetowe poradniki. Niektóre rośliny rzeczywiście mogą zwiększać aktywność szerszeni w pobliżu domu, ale nie dlatego, że owady „lubią” konkretny gatunek. Najczęściej przyciąga je łatwo dostępny cukier: nektar, soki roślinne oraz fermentujące owoce.
Rośliny, które mogą sprowadzać szerszenie bliżej domu
W mediach regularnie pojawiają się ostrzeżenia przed lilakiem pospolitym. Rzeczywiście, ten krzew wydziela intensywny zapach. Problem polega jednak na tym, że nie istnieją badania potwierdzające, iż sam zapach lilaka działa na szerszenie jak magnes.
Wiemy natomiast, że szerszenie europejskie (Vespa crabro) aktywnie poszukują źródeł cukrów. Naukowcy wskazują, że dorosłe owady żywią się przede wszystkim nektarem, spadzią, sokami drzew oraz dojrzałymi owocami. To właśnie te zasoby decydują o ich obecności w ogrodzie, a nie konkretny gatunek rośliny.
Czytaj też:
Szerszenie zlatują do nich w upalne dni. Unikaj tych drzew w pobliżu domu
Znacznie większe znaczenie niż lilak mogą mieć drzewa owocowe. Jabłonie, grusze czy śliwy stają się szczególnie atrakcyjne pod koniec lata, gdy część owoców zaczyna opadać i fermentować. W praktyce to właśnie pod starymi śliwami i jabłoniami najczęściej obserwuję zwiększoną aktywność szerszeni.
Nie chodzi o kwiaty. Chodzi o cukier
To ważne rozróżnienie, które często umyka w popularnych artykułach. Szerszenie nie odwiedzają ogrodu dlatego, że zachwyciły się konkretnym krzewem. Przyciąga je łatwo dostępne źródło energii.
Badania poświęcone biologii szerszenia europejskiego pokazują, że głównymi źródłami węglowodanów są:
• nektar kwiatów,
• spadź produkowana przez mszyce,
• soki wypływające z uszkodzonych drzew,
• dojrzałe i nadgniwające owoce.
Dlatego w pobliżu domu większym problemem niż sam dobór roślin bywa pozostawianie opadłych owoców na trawniku. Kilka dni ciepłej pogody wystarczy, by rozpoczął się proces fermentacji, który działa na szerszenie wyjątkowo atrakcyjnie.
Jesion, brzoza i lilak. Skąd wzięły się na „czarnej liście”?
Tu warto zachować ostrożność. Część popularnych poradników miesza przyczynę ze skutkiem.
Faktem jest, że szerszenie mogą uszkadzać pędy niektórych drzew i krzewów, aby dostać się do soków roślinnych. Opisywano takie zachowania między innymi na lilakach, brzozach czy jesionach. Nie oznacza to jednak, że każda brzoza automatycznie przyciągnie szerszenie do ogrodu. Znacznie większe znaczenie mają lokalne warunki: obecność gniazda w okolicy, liczba owadów w danym sezonie oraz dostępność pożywienia.
Czytaj też:
Polacy kochają ten krzew, problem w tym, że szerszenie również. Lepiej nie sadź go blisko domu
Jak ograniczyć liczbę szerszeni w ogrodzie?
Jeżeli nie chcemy prowokować wizyt tych owadów, warto skupić się na praktycznych działaniach:
• regularnie zbierać opadłe owoce,
• usuwać nadgniłe śliwki, jabłka i gruszki,
• nie pozostawiać słodkich napojów na tarasie,
• zabezpieczać kompost zawierający owoce,
• kontrolować strychy, szopy i stare dziuple, gdzie mogą powstawać gniazda.
To działania znacznie skuteczniejsze niż rezygnacja z sadzenia konkretnego gatunku roślin.
Czytaj też:
Znalazłeś gniazdo szerszeni? Nie narażaj życia – eksperci ostrzegają
Czy szerszeń jest naprawdę tak niebezpieczny?
To temat, wokół którego narosło wiele mitów. Szerszeń europejski jest największą społeczną osą występującą w Polsce, ale zwykle nie wykazuje agresji wobec człowieka, jeśli nie czuje zagrożenia dla gniazda.
Nie mogę jednak całkowicie bagatelizować ryzyka. U osób uczulonych nawet pojedyncze użądlenie może wywołać reakcję anafilaktyczną wymagającą natychmiastowej pomocy medycznej. W przypadku wystąpienia duszności, obrzęku twarzy lub problemów z oddychaniem należy niezwłocznie wezwać pogotowie.
Warto też pamiętać, że szerszenie są ważnym elementem ogrodowego ekosystemu. Polują na muchy, komary i wiele innych owadów uznawanych za uciążliwe. Paradoksalnie więc obecność pojedynczych osobników nie musi oznaczać problemu. Kłopot zaczyna się dopiero wtedy, gdy gniazdo znajduje się bardzo blisko domu.
FAQ – rośliny przyciągające szerszenie
Czy lilak naprawdę przyciąga szerszenie?
Nie ma badań potwierdzających, że sam zapach lilaka wyjątkowo przyciąga szerszenie. Owady interesują przede wszystkim źródła cukru.
Jakich roślin nie sadzić przy tarasie?
Nie tyle należy unikać konkretnych gatunków, ile kontrolować rośliny produkujące dużo owoców, które później zalegają na ziemi.
Czy szerszenie lubią śliwy?
Tak, zwłaszcza gdy owoce dojrzewają, pękają lub zaczynają fermentować.
Czy szerszeń jest groźniejszy od osy?
Użądlenie zwykle jest bardziej bolesne, ale dla większości osób nie stanowi zagrożenia życia. Wyjątkiem są alergicy.
Co najbardziej przyciąga szerszenie do ogrodu?
Fermentujące owoce, soki drzew, nektar, spadź oraz słodkie napoje pozostawione na zewnątrz.
Czytaj też:
Osy znikają w kilka minut. Ten zapach działa jak naturalna bariera nie do przejścia Czytaj też:
Jak sprawić, aby muchy nie wlatywały do domu? Wypróbuj jeden prosty sposób