„Oskar Zięta. Proces” to przekrojowa wystawa podsumowująca dwie dekady rozwoju jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich projektów na styku designu, sztuki, inżynierii i technologii. Ekspozycja prowadzi przez świat Zięty – od pierwszych eksperymentów z cienkościennym metalem i narodzin autorskiej technologii FiDU, przez ikoniczny stołek Plopp, krzesło Ultraleggera i wielkoskalowe realizacje, takie jak Nawa i Whispers, aż po najnowsze badania projektanta nad mobilnością i pojazd Ultre™.
Galeria:
Wystawa „Oskar Zięta. Proces” w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego
FiDU – technologia i artystyczne medium
Wystawa nie jest klasyczną retrospektywą. Zamiast układu wyłącznie chronologicznego proponuje spojrzenie na twórczość Zięty przez pryzmat eksperymentów, w których deformacja materiału staje się narzędziem projektowania, technologia – medium artystycznym, a rzeźba – laboratorium nowych rozwiązań konstrukcyjnych.
Centralnym punktem ekspozycji jest stół badawczo-rozwojowy, przy którym spotykają się pewność i eksperyment, chaos i precyzja, rzemiosło i robotyka. To wokół niego rozwija się opowieść o technologii FiDU – od pierwszych prób po współczesne zastosowania.
Szczególne miejsce w dorobku Zięty zajmuje stołek Plopp, czyli Polski Ludowy Obiekt Pompowany Powietrzem. Na wystawie będzie można poznać nie tylko jego charakterystyczną formę, lecz także historię powstawania. Wcześniejsze prototypy, modele i kolejne stadia deformacji dokumentują moment, w którym pozorny „błąd” materiału stał się początkiem nowego języka projektowego.
Manifesty, konstrukcje, rzeźby i historie
Twórczość Zięty zostanie zaprezentowana również w skali architektonicznej. W ekspozycji znajdą się stalowe profile stanowiące podstawę instalacji Blow & Roll, pokazanej w 2010 roku w Victoria and Albert Museum w Londynie.
Już przez witryny Instytutu Wzornictwa Przemysłowego będzie można dostrzec ławkę Whispers, która po 15 latach symbolicznie domyka opowieść o londyńskich projektach Zięty. Jako część instalacji Whispers powróciła ona do Londynu, otwierając London Festival of Architecture 2025. Od tego czasu projekt rozpoczął międzynarodową podróż, obejmującą m.in. targi ICFF w Nowym Jorku i Maison&Objet w Paryżu.
Czytaj też:
Ta szafka ma ponad 50 lat, a wciąż pasuje do nowoczesnych wnętrz. Teraz wraca w nowych kolorach
Projektowanie ultralekkiej i monomateriałowej przyszłości
W twórczości Zięty konsekwentnie powracają idee stabilności, ultralekkości i monomateriałowości. Projektant optymalizuje relację między ilością materiału, jego masą i wytrzymałością. Ultraleggera, aluminiowe krzesło ważące zaledwie 1,66 kg i zdolne przenieść obciążenie 1,2 tony, jest jednym z najbardziej czytelnych przykładów tej filozofii.
Technologia FiDU pozwala przekształcać płaskie metalowe membrany w przestrzenne, stabilne formy. Proces ten wykorzystuje właściwości materiału i opiera się na współpracy z nim, co Zięta określa mianem kontrolowanej utraty kontroli.
Kolejnym etapem tych poszukiwań jest pojazd Ultre™. Po raz pierwszy na wystawie poświęconej zarówno designowi, jak i sztuce zostanie zaprezentowany pojazd będący rezultatem wieloletnich badań Zięty nad nową mobilnością. Projekt Ultre™ Mobility pokazuje, że zasady rozwijane pierwotnie na potrzeby obiektów użytkowych można zastosować również w konstrukcji pojazdu. To przejście od metalowego stołka formowanego pod wpływem ciśnienia do ultralekkiej ramy samochodu.
Mikropojazd Ultre™ zadebiutował podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w 2025 roku. Prezentacja w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego po raz pierwszy stawia go w bezpośrednim dialogu z dorobkiem artystycznym i projektowym Zięty.
Obiekt, forma, funkcja, czas. Tajemnice technologii FiDU
Zamiast prezentować wyłącznie gotowe realizacje, wystawa „Oskar Zięta. Proces” odsłania kulisy ich powstawania: prototypy, modele, szkice, profile, przekroje, próby i wspomnienia. Technologia FiDU jawi się tu jako otwarta metoda pracy, wciąż rozwijana, poddawana eksperymentom i wykorzystywana w nowych skalach.
Czytaj też:
Dom na Mazurach zaskakuje od progu. Kolorowa mozaika i kultowe meble
Wspólny mianownik: spawanie
Partnerem wystawy „Oskar Zięta. Proces” jest Alides Polska, deweloper, którego działalność łączy z praktyką projektową Oskara Zięty nieoczywisty, ale znaczący wspólny mianownik: spawanie. W świecie Zięty to nie tylko technika łączenia metalu, lecz także punkt wyjścia do tworzenia nowych form.
Precyzyjnie wycięte laserowo formatki z blachy są szczelnie spawane na brzegach, a następnie poddawane działaniu ciśnienia. Dzięki temu płaski materiał zyskuje objętość, lekkość i wytrzymałość. Przemysłowa technika staje się narzędziem kreacji i odkrywania nieoczywistych właściwości metalu.
Podobna idea transformacji przyświeca działalności Alides Polska na warszawskiej Pradze, gdzie firma realizuje nową inwestycję mieszkaniową według projektu WWAA. Deweloper rozpoczął budowę osiedla na terenie dawnej fabryki Perun, zakładu związanego z historią polskiego spawalnictwa. Miejsce, którego tożsamość kształtowały przemysł i technologia spawania, zyskuje nową funkcję i staje się przestrzenią do życia.
Czytaj też:
Kobiety w architekturze wciąż muszą udowadniać więcej? Magdalena Federowicz-Boule mówi wprost
Wystawa i działalność Alides Polska łączą się w idei twórczej transformacji. U Zięty płaska blacha staje się rzeźbą, meblem lub elementem konstrukcyjnym. W inwestycji Alides Polska poprzemysłowe dziedzictwo będzie punktem wyjścia do stworzenia nowej przestrzeni miejskiej. W obu przypadkach liczy się umiejętność dostrzegania przyszłych możliwości w tym, co już istnieje.
Wystawa „Oskar Zięta. Proces” będzie prezentowana w dniach 19–29 października 2026 roku, w okresie Warsaw Home i Warsaw Design Week. Ekspozycja w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego ma być podsumowaniem dwóch dekad pracy Zięty i rozwoju technologii FiDU, a zarazem spojrzeniem w przyszłość – na możliwości, które pojawiają się, gdy design, sztuka i inżynieria przenikają się wzajemnie. Za komunikację wystawy odpowiada OKK! PR.
Czytaj też:
„NONFICTION” w Narodowym Starym Teatrze. Gosia Wdowik o macierzyństwie i granicach prywatności Czytaj też:
Stół z rzeźbiarską podstawą i komfortowe krzesła. BoConcept pokazuje nową kolekcję do jadalni