KOSMALT, dawny hotel robotniczy zakładów hutniczych VSŽ w Koszycach, przez dekady był jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków osiedla Terasa. Powstał w latach 60. według projektu architektów Ladislav Greč i Róbert Kandrík. Dziś, po kompleksowej renowacji autorstwa Atrium Architekti, budynek zyskał nowe życie, zachowując jednocześnie swój wyrazisty modernistyczny charakter.
Renowacja zamiast wymazywania historii
Architekci postawili sobie jasny cel: zachować tożsamość budynku i wydobyć jego pierwotne wartości, jednocześnie dostosowując go do współczesnych standardów mieszkaniowych. Projekt pokazuje, że nawet użytkowa architektura drugiej połowy XX wieku może po odpowiedniej transformacji stać się atrakcyjną przestrzenią do życia.
Fasada jako najważniejszy motyw
Trzynastokondygnacyjny budynek oparty jest na rygorystycznej siatce konstrukcyjnej. To właśnie ona definiuje charakter elewacji. Modułowa fasada z prefabrykowanych betonowych elementów – ułożonych w układzie 22 × 13 pól – została zachowana i wyeksponowana jako główny element architektoniczny. Monochromatyczna szarość podkreśla monumentalny charakter bryły i czystość kompozycji.
Odsłanianie oryginalnych materiałów
Jednym z najważniejszych elementów renowacji było przywrócenie oryginalnych materiałów ukrytych przez lata pod kolejnymi warstwami modernizacji. Zachowano i odnowiono m.in.:
- lane lastryko w korytarzach i klatkach schodowych,
- marmurowe okładziny westybulu,
- trawertynowy cokół elewacji,
- stalowe belki konstrukcyjne,
- stalową galerię i schody w holu wejściowym,
- luksfery.
Nowe elementy – wykonane z siatki cięto-ciągnionej, blach falistych i współczesnego oświetlenia – wyraźnie odróżniają się od historycznej tkanki, ale pozostają z nią w równowadze.
Galeria:
Dawny hotel robotniczy w Koszycach odzyskał modernistyczną godność, projekt Atrium Architekti
Małe mieszkania, duży potencjał
Budynek zachował funkcję mieszkalną. Największym wyzwaniem było przekształcenie dawnych, identycznych pokoi robotniczych w nowoczesne mieszkania odpowiadające współczesnym potrzebom. Analizy projektowe wykazały, że kompaktowe kawalerki XS o powierzchni około 21 m² mogą dobrze funkcjonować zarówno dla singli, jak i par. Przestronność wnętrz budują duże przeszklenia, loggie oraz widoki na miasto. Łącznie KOSMALT oferuje 507 mieszkań.
Korytarze jako przestrzenie społeczne
W kontraście do niewielkich mieszkań, części wspólne zaprojektowano z dużym rozmachem. Szerokie korytarze, naturalne światło i reprezentacyjne klatki schodowe nadają budynkowi charakter bardziej zbliżony do modernistycznego hotelu niż klasycznego bloku. Architekci zachowali także historyczny podział budynku na dwie symetryczne części – dawniej przeznaczone osobno dla kobiet i mężczyzn.
Kolor jako system orientacji
Nowy system identyfikacji przestrzeni oparto na kolorach i symbolach. Łososiowy, kremowy i żółty pomagają intuicyjnie odczytać układ budynku, podobnie jak zastosowane znaki plus i minus. To detal, który porządkuje przestrzeń bez zbędnej dekoracyjności.
Blok jako architektura przyszłości
KOSMALT pokazuje, że renowacja bloków i modernistycznych budynków może być pełnoprawną strategią architektoniczną, a nie wyłącznie kompromisem ekonomicznym. Dawny socjalistyczny hotel robotniczy został przekształcony w współczesny budynek mieszkalny, odpowiadający na aktualne potrzeby miasta i mieszkańców.
Atrium Architekti
Słowacka pracownia architektoniczna (Michal Burák, Dušan Burák, Jana Varchola Buráková) specjalizująca się w projektach mieszkaniowych, rewitalizacjach i adaptacjach budynków modernistycznych. Studio znane jest z uważnej pracy z istniejącą tkanką architektoniczną i materiałem.
Czytaj też:
Najlepsze piętra do mieszkania w bloku. Te kondygnacje mają najmniej wad Czytaj też:
Ukryte zagrożenie w blokach z PRL. Za 3–5 lat zacznie się fala awarii