W historii designu są momenty, które zmieniają sposób myślenia o przedmiotach codziennego użytku. Jednym z nich było opracowanie technologii gięcia drewna przy użyciu pary wodnej.
W połowie XIX wieku pozwoliła ona radykalnie uprościć konstrukcję mebli. Zamiast wielu łączonych elementów można było formować lite drewno w płynne, wytrzymałe kształty. Dzięki temu krzesła stały się lżejsze, bardziej eleganckie i – co równie ważne – możliwe do produkcji na większą skalę.
Galeria:
160 lat mebli TON
Technologia ta została rozwinięta przez Michaela Thoneta, pioniera nowoczesnej produkcji mebli. To właśnie jego rozwiązania sprawiły, że krzesło przestało być ciężkim stolarskim obiektem, a zaczęło funkcjonować jako przemyślany projekt przemysłowy.
Krzesło nr 14 – projekt, który zmienił miasta
Najbardziej znanym efektem tej technologii stał się model nr 14. Dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych projektów w historii designu.
Jego konstrukcja była wyjątkowo prosta: kilka elementów z giętego drewna, lekkie oparcie i siedzisko. W praktyce oznaczało to nie tylko elegancką formę, lecz także możliwość transportowania krzeseł w częściach i montowania ich na miejscu.
Dzięki temu model szybko rozprzestrzenił się po Europie i świecie. Krzesła z giętego drewna stały się stałym elementem wiedeńskich kawiarni, paryskich bistro i nowojorskich restauracji. Z czasem projekt przestał być jedynie przedmiotem – stał się częścią kultury miejskiej.
Bystřice pod Hostýnem – miejsce, gdzie czas płynie inaczej
Fabryka w Bystřicy pod Hostýnem jest jednym z najciekawszych przykładów ciągłości produkcji w europejskim przemyśle meblarskim.
To właśnie tutaj od XIX wieku rozwijana jest technologia gięcia drewna. Proces pozostaje w dużej mierze niezmieniony: drewno bukowe poddawane jest działaniu pary wodnej, a następnie formowane w charakterystyczne, płynne kształty.
Choć technologia opiera się na rzemiośle, wymaga również ogromnego doświadczenia. Jak podkreślają pracownicy fabryki, moment gięcia drewna jest zawsze indywidualny – materiał reaguje na temperaturę i wilgotność, a o powodzeniu procesu decyduje wiedza przekazywana z pokolenia na pokolenie.
TON – tradycja w dialogu ze współczesnym designem
Po II wojnie światowej fabryka kontynuowała działalność pod marką TON, która dziś rozwija dziedzictwo technologii giętego drewna.
Firma coraz częściej współpracuje ze współczesnymi projektantami, którzy reinterpretują klasyczne rozwiązania konstrukcyjne. Jednym z nich jest Alexander Gufler – projektant znany z minimalistycznego podejścia do formy i umiejętności pracy z naturalnymi materiałami.
W jego projektach gięte drewno nie jest jedynie cytatem z historii. Staje się elementem nowoczesnej konstrukcji, która łączy lekkość z trwałością.
Trwałość jako nowy luksus w designie
W ostatnich latach w świecie architektury wnętrz coraz częściej mówi się o trwałości jako wartości projektowej.
W epoce szybkiej produkcji i krótkich cykli trendów przedmioty zaprojektowane na dekady zaczynają być postrzegane jako luksus. Meble z litego drewna – szczególnie te o sprawdzonej konstrukcji – doskonale wpisują się w tę filozofię.
Drewno starzeje się naturalnie, nabierając patyny i charakteru. Dlatego wiele klasycznych projektów, takich jak krzesła z giętego drewna, pozostaje aktualnych mimo upływu czasu.
Jubileusz 165-lecia marki TON jest nie tylko okazją do wspomnień, lecz także przypomnieniem o roli rzemiosła w nowoczesnym designie.
Jak podkreśla Milan Dostalík:
„Nie chcemy jedynie wspominać historii. Chcemy pokazać, że gięte drewno ma swoje miejsce także dziś i będzie je miało w przyszłości”.
Historia fabryki w Bystřicy pod Hostýnem pokazuje, że w świecie projektowania największą wartością bywa konsekwencja. Bo choć design często podąża za trendami, niektóre rozwiązania – jak technologia gięcia drewna – pozostają aktualne przez pokolenia.
Czytaj też:
Bukowe zawijasy – historia mebli parą giętych. Na czym polega ich fenomenCzytaj też:
Robią to metodą sprzed 140 lat. Odwiedziliśmy legendarną fabrykę FAMEG w RadomskuCzytaj też:
Krzesła gięte: klasyka designu, która podbija współczesne wnętrza