Jeszcze kilkadziesiąt lat temu trudno było znaleźć wiejskie gospodarstwo bez czarnego bzu. Rósł przy oborach, stodołach, śmietnikach, kompostownikach i na obrzeżach podwórza. Nie był tam przypadkiem. Ludzie wierzyli, że jego obecność zniechęca szczury i myszy do zakładania gniazd w pobliżu zabudowań. Dziś część tych obserwacji znajduje wyjaśnienie w chemii roślin, choć naukowcy podkreślają, że sam krzew nie jest cudownym środkiem na gryzonie.
Czytaj też:
Masz „idealny ogród”? Dla szczurów to raj – pojawiają się szybciej, niż myślisz
Skąd wzięła się opinia, że szczury nie lubią czarnego bzu?
Czarny bez (Sambucus nigra) zawiera wiele związków lotnych odpowiedzialnych za charakterystyczny zapach kwiatów, liści i pędów. Uszkodzone części rośliny uwalniają również niewielkie ilości związków powstających z glikozydów cyjanogennych. To właśnie one od dawna wiązano z odstraszaniem części zwierząt. Badania potwierdzają, że czarny bez jest bogaty w biologicznie aktywne substancje pełniące funkcję obronną przed roślinożercami i niektórymi szkodnikami. Nie oznacza to jednak, że posadzenie jednego krzewu sprawi, iż wszystkie szczury opuszczą posesję.
Gdzie dawniej sadzono czarny bez?
Najczęściej przy:
- kompostownikach,
- śmietnikach,
- oborach,
- stodołach,
- drewutniach,
- granicach gospodarstwa.
Były to miejsca, w których gryzonie najłatwiej znajdowały pożywienie i schronienie.
Co naprawdę przyciąga szczury?
Zapach roślin ma znaczenie, ale nie jest najważniejszy. Szczury pojawiają się tam, gdzie mają łatwy dostęp do:
- resztek jedzenia,
- karmy dla zwierząt,
- odpadów organicznych,
- wody,
- bezpiecznych kryjówek.
Jeśli wokół domu panuje bałagan, nawet kilka krzewów czarnego bzu nie rozwiąże problemu. Specjaliści zajmujący się deratyzacją podkreślają, że podstawą ochrony jest przede wszystkim ograniczenie dostępu do pożywienia.
Nie tylko czarny bez
W tradycyjnych ogrodach wykorzystywano również inne intensywnie pachnące rośliny. Najczęściej wymieniano:
- lawendę,
- miętę,
- bazylię,
- wrotycz,
- rumianek.
Czytaj też:
Nie pryskam i nie truję. Rozsypuję cienką warstwę tam, gdzie chodzą mrówki
Uważaj na owoce i liście
Czarny bez jest cenną rośliną, ale wymaga rozsądku. Surowe owoce, liście, kora i niedojrzałe części rośliny zawierają glikozydy cyjanogenne, między innymi sambunigrynę. Po spożyciu mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Dopiero prawidłowa obróbka termiczna sprawia, że dojrzałe owoce nadają się do przygotowania soków, konfitur czy nalewek.
Czy warto posadzić czarny bez?
Tak, ale z właściwych powodów. To wartościowy krzew dla zapylaczy, ptaków i całego ogrodowego ekosystemu. Może być także elementem tradycyjnych metod ograniczania obecności gryzoni w pobliżu zabudowań. Nie zastąpi jednak utrzymania porządku, szczelnych pojemników na odpady ani profesjonalnej deratyzacji, jeśli problem stał się poważny. Najlepsze efekty daje połączenie kilku działań, a nie liczenie na jedną roślinę.
FAQ – Czy czarny bez naprawdę odstrasza szczury?
Dlaczego dawniej sadzono czarny bez przy oborach i śmietnikach?
Wierzono, że jego intensywny zapach zniechęca szczury i myszy do przebywania w pobliżu zabudowań gospodarczych.
Jakie związki zawiera czarny bez?
Między innymi sambunigrynę i prunazynę. Po uszkodzeniu tkanek rośliny mogą uwalniać związki o drażniących właściwościach.
Gdzie najlepiej posadzić czarny bez?
Najczęściej sadzi się go przy kompostownikach, śmietnikach oraz na obrzeżach posesji, gdzie dawniej najczęściej pojawiały się gryzonie.
Czy surowe owoce czarnego bzu są jadalne?
Surowe owoce, podobnie jak inne części rośliny, zawierają związki, które mogą być szkodliwe. Do spożycia nadają się po odpowiedniej obróbce termicznej.
Czytaj też:
Jeśli pomidory nagle więdną, wykop mały dołek obok rośliny. Winowajca siedzi pod ziemią Czytaj też:
Spryskuj krzewy róż co dwa tygodnie, czarna plamistość się nie pojawi
