Styl japandi we wnętrzach – pochwała natury i niedoskonałości. Mapa trendu

Styl japandi we wnętrzach – pochwała natury i niedoskonałości. Mapa trendu

Dodano: 
Lustro Scandi Slim
Lustro Scandi Slim Źródło: serwis prasowy gieradesign.pl
Kiedy skandynawski minimalizm spotyka się z estetyką i filozofią Japonii powstaje japandi – nowy styl, który pokochali i architekci, i użytkownicy. Na czym polega modny trend?

Styl japandi pochodzi z... Australii. Dlaczego właśnie tam zmiksowano te dwa trendy i dlaczego z takim powodzeniem stylową mieszankę wyeksportowano w świat – trudno powiedzieć, przynajmniej z naszej perspektywy.

Wiadomo natomiast, że choć północną Europę od Japonii dzieli ponad 10 tysięcy kilometrów, te dwa światy, jeśli chodzi o projektowanie wnętrz i przedmiotów, mają ze sobą wiele wspólnego. Tu i tu obowiązuje zasada less is more (mniej znaczy więcej), choć ma różne źródła.

Jesienny i nostalgiczny. Parterowy dom zaprojektowany przez Norm Architects

Przyjaźń skandynawsko–japońska

Dostrzegli to ponad pół wieku temu ojcowie modernizmu Eero Saarinen (Fin), Aino i Alvar Aalto (również z Finlandii) czy Le Corbusier (francuski architekt szwajcarskiego pochodzenia), którzy jeździli do Japonii, by poznawać tamtejszą kulturę i pracować.

Natomiast w latach 50–tych XX wieku Japończycy zaczęli przyjeżdżać do Skandynawii, by studiować sztukę i design na tamtejszych uczelniach. Niektórzy badacze stawiają odważną tezę, że bez Japonii nie byłoby modernizmu.

Drewniany stół do jadalni oświetlony lampą Hashira, projekt Norm Architects

Czym wyróżnia się skandynawski minimalizm?

Tutaj najważniejszym słowem jest funkcja. Przedmioty i wnętrza muszą być wygodne, ale nie pozbawione elegancji i przytulności. Są więc liczne dodatki i inne „umilacze”, których nie znajdziemy w tradycyjnych wnętrzach japońskich, a wynikające z koncepcji hygge – komfortowego i nastrojowego wnętrza, otulającego domowników jak kokon. Skandynawowie wręcz uwielbiają eksponować pamiątki i zdjęcia, czego w japońskich domach nie znajdziemy.

Bazę kolorystyczną stanowią biele i świetliste szarości, których zadaniem jest rozświetlanie wnętrza (klimat Północy nie rozpieszcza światłem naturalnym), ale – wbrew powszechnym u nas przekonaniom – uzupełniają ją kolory żywe.

Wśród materiałów dominują naturalne, przede wszystkim drewno (w zależności od kraju rozmaicie wykańczane: w Danii gładko, im dalej na północ, tym bardziej surowo i chropowato). Są jednak obecne również tworzywa sztuczne, metal (najczęściej w postaci giętych rurek) i szkło.

Świetliste wnętrze bliskie naturze

Wyznaczniki estetyki japońskiej

Z europejskiej perspektywy może wydawać się, że japońska estetyka jest ascetyczna, ale sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana, a korzenie stylu sięgają głęboko wstecz, także do wierzeń religijnych. Żeby jednak nie pisać rozprawki naukowej, nieco uprościmy.

Ważne jednak, by pamiętać o tym, że w japońskiej estetyce chodzi o harmonię, rozumianą przede wszystkim jako równowagę między pustką a pełnią (dlatego w projektowaniu japońskich ogrodów i wnętrz ważne są nie tylko poszczególne elementy, ale przede wszystkim odległości między nimi).

Kolory wnętrz japońskich

Bazę stanowią biel i beże, uzupełniają je czerń i brązy (jasne i ciemne, zestawiane ze sobą), w roli akcentów występują barwy ognia.

Materiały we wnętrzach japońskich

Przede wszystkim – naturalne! Tu nie ma metalu czy plastiku (i tu widzimy różnicę między Japonią a Skandynawią). Mamy więc drewno (surowe), papier, rozmaite trzciny, a także ceramikę.

Tu warto zwrócić uwagę na japońską pochwałę niedoskonałości. Sztuka znalezienia subtelnego i naturalnego piękna w tym, co chropowate, nadgryzione zębem czasu, spatynowane to wabi sabi (to nie tylko kategoria estetyczna, ale i duchowa – upływ czasu i przemijanie odarte są ze strachu, a w zamian obdarzone spokojem i akceptacją).

Stąd wynika m.in. kintsugi, czyli technika naprawy potłuczonych wyrobów ceramicznych, polegająca na łączeniu elementów za pomocą laki z dodatkiem sproszkowanych metali szlachetnych, złota, srebra, platyny, czasem miedzi i brązu. W efekcie rzecz popsuta i nieprzydatna wraca do życia podniesiona do rangi sztuki.

Meble w Japonii

Tutaj mamy (jeśli mówimy o tradycyjnej aranżacji domu japońskiego) przede wszystkim maty tatami, niskie stołeczki, pełniące rozmaite funkcje i również niskie stoły (siedzi się na podłodze). Poza tym wnętrza są puste, a przestrzeń plastyczna za sprawą wypełnionych papierem ekranów Shōji lub przesuwnych drzwi – nieprzeziernych Fusuma. Istotną rolę odgrywa oświetlenie – japońskie lampiony!

Papierowe lampy marki Vipp

Styl japandi – co to jest i czym się charakteryzuje?

To hybryda stylu scandi i estetyki japońskiej. Mamy tu zarówno funkcjonalizm, jak i harmonię. To, co najistotniejsze dotyczy materiałów, barw i tekstur.

Naturalne materiały zmysłowe

Tutaj nie ma, o ile to możliwe, tworzyw i metalu. Używamy naturalnych materiałów –dominuje jasne drewno, tu i ówdzie skontrastowane z ciemnym. Wykończone musi być również w sposób naturalny – powierzchnie drewniane są olejowane, bejcowane lub woskowane, a jeśli lakierowane (w ostateczności, ale czasem trzeba pójść na kompromis – lakierem satynowym, nie zamykającym porów).

Bardzo ważne są tekstury – zarówno te, które stworzyła natura, jak i takie, które są wynikiem upływu czasu. Ma być czuć pod palcami chropowatość, węzły, słoje, rysy, które powstały, gdy dziecko – dziś już dorosłe – za mocno docisnęło kredki na blacie stołu.

Kolejnym materiałem charakterystycznym dla ducha japandi jest glina – zarówno w wykończeniu ścian (jesteśmy wielkimi fanami tynków glinianych, które utrzymują we wnętrzu właściwą wilgotność, izolują termicznie, latem zapewniając miły chłód, zimą ciepło oraz działają przeciwbakteryjnie), jak i w dodatkach – donice, podstawki i naczynia są surowe, chropowate, ręcznie wykonane.

Kamień – również w formie możliwie surowej, to raczej zwykłe, miejscowe odmiany, nie egzotyczne gatunki sprowadzane z odległych stron.

Papier, czyli klasyk stylu japońskiego. W japandi obecny przede wszystkim w oświetleniu, choć oczywiście można nim również wypełnić parawany lub przesuwne panele.

Tkaniny to bawełniane, lniane i mieszane surówki – od jasnych po kolor juty. Wierni zasadzie pt. „piękno niedoskonałości” nie musimy ich prasować, w końcu załamania na tkaninie przypominają origami! Sprawdzi się również wełna (także w stanie naturalnym) oraz rozmaite plecionki z traw.

Kolory japandi – zgaszone

Styl japandi lubi stonowaną kolorystykę opartą na palecie popielatych szarości. Mamy tu również biel, czerń i beże.

Świetliste wnętrze bliskie naturze

Akcenty mocnych barw we wnętrzach japandi

Tło to najczęściej jasne kolory ziemi lub biel, skontrastowane z dużymi płaszczyznami ciemnych barw (ciemne kolory mogą też stanowić obramowanie dla jasnych). W roli mocniejszych akcentów występują kolory ognia (Japonia) i burzowego błękitu (Skandynawia).

Betonowa ściana nad blatem roboczym w kuchni wakacyjnego domku w północnej Szkocji

Jak urządzić wnętrze w stylu japandi?

Projektując mieszkanie w stylu japandi, korzysta się najczęściej z założeń skandynawskich aranżacji – ma być wygodnie i funkcjonalnie. Urządzone w stylu japandi wnętrze powinno sprawiać wrażenie przestronnego – ważną cechą estetyki japandi jest ograniczenie do minimum liczby elementów wyposażenia.

Meble o prostych kształtach powinny być wizualnie lekkie. We wnętrzu japandi nie ma zbędnych przedmiotów, ozdób, są za to efektowne rośliny domowe.

Ale co zrobić z nadmiarem rzeczy, w końcu niewielu z nas jest ekstremalnymi minimalistami? Można je schować w obszernych zabudowach z gładkimi frontami. Uchwyty powinny być niewidoczne, w postaci podcięć lub otworów.

A ponieważ we wnętrzach inspirowanych stylem japandi pojawiają się często ściany wyłożone drewnianymi panelami (a przynajmniej część ścian), to fronty szaf znikają na ich tle.

Oświetlenie japandi to głównie lampy w stylu japońskim – inspirowane są nim pośrednio, ponieważ skandynawscy twórcy modernistyczni swoje projekty właśnie na nim opierali, jak bezpośrednio – bez modernistycznego filtra. Mamy do wyboru designerskie lampy, np. klasyki z serii Akari zaprojektowane dla marki Vitra przez Isamu Noguchiego, jak i popularne modele z Ikea. A także masę innych, np. skandynawskich marek Vipp czy Norm.

Ekologia i przedmioty wielokrotnego użytku

Japandi jest zaprzeczeniem konsumpcjonizmu z jednorazowymi przedmiotami (bądź takimi, które szybko się zużywają i lądują na śmietniku). Zamiast fast design jest rzemieślnicza robota, zamiast masowej produkcji – unikaty.

Przedmioty i materiały, które pięknie się starzeją, są używane przez lata, czasami zmieniając przeznaczenie. Jednym zdaniem – wnętrza japandi mają wiele wspólnego z ekologicznym stylem życia.

Galeria:
Dom własny architekta Frederika Wernera, współwłaściciela pracowni Norm Architects
Czytaj też:
Styl skandynawski we wnętrzach – jasno i przytulnie. Mapa trendu
Czytaj też:
Styl boho we wnętrzach – mapa trendu

Jesienny i nostalgiczny. Parterowy dom zaprojektowany przez Norm ArchitectsSielski dom z widokami, projekt Norm Architects
 0

Czytaj także